Menu
A+ A A-

Ξ. Μανιατογιάννης: Ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης στο σύγχρονο κοινωνικό-οικονομικό περιβάλλον


Καθώς μπαίνουμε στον 8ο χρόνο της κρίσης που άλλαξε ριζικά την εικόνα της χώρας μας, ανάμεσα στις άλλες πάλαι ποτέ «βεβαιότητες» που έχουν γκρεμιστεί στη συνείδηση της πλειοψηφίας των πολιτών είναι και η αποτελεσματικότητα της λειτουργίας μιας υπερσυγκεντρωτικής κεντρικής διοίκησης, που συνήθως αποβαίνει σε βάρος της αυτονομίας αλλά και της αποτελεσματικότητας της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες που επιχειρήθηκαν τα χρόνια πριν από την κρίση, με τελευταία τον Καλλικράτη, αν και φιλόδοξες σε αρκετές περιπτώσεις, δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν το σύνδρομο της απόλυτης εξάρτησης –οικονομικής κυρίως– της τοπικής αυτοδιοίκησης από την κεντρική διοίκηση. Έτσι, η πρωτοφανής οικονομική κρίση που ακολούθησε ήταν αναπόφευκτο να επιδεινώσει ακόμα περισσότερο την κατάσταση για την τοπική αυτοδιοίκηση, η οποία πλέον βρίσκεται σε απόλυτη εξάρτηση από μια κεντρική διοίκηση χωρίς επαρκείς πόρους.
Πώς μπορεί, όμως, η τοπική αυτοδιοίκηση να λειτουργήσει αποτελεσματικά χωρίς πόρους και πραγματική αυτονομία; Και το ερώτημα αυτό τίθεται ακόμα πιο εμφατικά μετά την εμπειρία της κρίσης, καθώς γίνεται ξεκάθαρο ότι μια διαφορετική λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης θα μπορούσε να έχει λειτουργήσει σαν «μαξιλάρι» απορρόφησης των επιπτώσεων της κρίσης για πολλές τοπικές κοινωνίες.
Στα Βριλήσσια έχουμε ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα που επιβεβαιώνει αυτή την εκτίμηση: Στα μέσα της κρίσης, στο τέλος του 2014, όταν αναλάβαμε τη διοίκηση του Δήμου, θέσαμε ως προτεραιότητα το νοικοκύρεμα των οικονομικών, τα οποία παραλάβαμε σε κακή κατάσταση. Παρά τις δυσκολίες βελτιώσαμε άμεσα την εικόνα: αυξήσαμε την εισπραξιμότητα, γεγονός που μας έδωσε τη δυνατότητα να είμαστε πιο συνεπείς στις πληρωμές έναντι των προμηθευτών μας και έτσι να λαμβάνουμε μεγαλύτερες εκπτώσεις. Αυτό, με τη σειρά του, επέστρεψε στους δημότες μας, που έχουν δει έως τώρα μια συνολική μείωση των δημοτικών τελών της τάξης του 15%, η οποία θα συνεχιστεί και την επόμενη χρονιά.
Προς την ίδια κατεύθυνση, εξόχως σημαντικά είναι και τα οφέλη από την άσκηση της νέας πολιτικής διαχείρισης - με διαλογή στην πηγή – των στερεών αποβλήτων που εφαρμόζουμε στον Δήμο μας, τον πρώτο Δήμο της Αττικής που προωθεί και υλοποιεί το Πρότυπο Πρόγραμμα Κομποστοποίησης «Διαλογή στην Πηγή»: Τα έως τώρα αποτελέσματα του προγράμματος, σε έναν και πλέον χρόνο εφαρμογής, βεβαιώνουν εκτροπή άνω των 1.000 τόνων οργανικής ύλης από τη διαδικασία της ταφής, κάτι που αθροιστικά και με την αύξηση κατά εκατοντάδες τόνους της ανακύκλωσης αντιστοιχεί σε εξοικονόμηση περισσότερων των 60.000 ευρώ για τον Δήμο και τους δημότες και ανάλογη σημαντική περιβαλλοντική ωφέλεια για το έδαφος και τα υπόγεια ύδατα της Αττικής.
Εξοικονόμηση η οποία απεικονίζεται χαρακτηριστικά στη συνολική μείωση της δημοτικής μας εισφοράς προς τον ΧΥΤΑ Φυλής άνω των 100.000 ευρώ για το 2016 (μείωση μεγαλύτερη από 15% του ετήσιου κόστους ταφής) και η οποία συνέβαλλε ιδιαίτερα στη μείωση των δημοτικών τελών, ενώ αναμένουμε ακόμα θετικότερη επίδοση για το τρέχον έτος. Κι εάν με την έως τώρα ανταπόκριση των πολιτών έχουμε καταφέρει τόσα πολλά, μπορεί κανείς να φανταστεί πόσα ακόμα θα πετύχουμε ενισχύοντας τη συνειδητή συμμετοχή περισσότερων συμπολιτών μας σε αυτό το πρωτοπόρο εγχείρημα.
Ταυτόχρονα, και παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες της κεντρικής διοίκησης, έχουμε καταφέρει να αξιοποιήσουμε στο μέγιστο βαθμό πόρους από την Περιφέρεια για τη δρομολόγηση ή την ολοκλήρωση σημαντικών έργων για την περιοχή μας.
Αυτή η ανταποδοτικότητα της οικονομικής διαχείρισης, η οποία είναι χειροπιαστή, είναι ίσως το πιο εύγλωττο επιχείρημα υπέρ της άποψης ότι αν στην τοπική αυτοδιοίκηση δοθούν τα κατάλληλα μέσα, δηλαδή αρμοδιότητες σε συνδυασμό με επαρκείς πόρους, μπορεί να δημουργήσει προστιθέμενη αξία και κοινωνικό μέρισμα πολύ πιο άμεσα απ’ ό,τι η δυσκίνητη και γραφειοκρατική κεντρική διοίκηση.
Γιατί τοπική αυτοδιοίκηση σημαίνει έργο που κατευθύνεται στην άμεση επίλυση των προβλημάτων της καθημερινότητας στην τοπική κοινωνία. Σημαίνει παρεμβάσεις για την κάλυψη των αναγκών των πολιτών, που συνεχώς αλλάζουν όσο αλλάζουν τα πάντα γύρω μας. Σημαίνει ευχέρεια προσαρμογής στα δεδομένα της εποχής και αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων που μας προσφέρονται –με ίδιες δυνάμεις, αλλά και με σύμπραξη των πιο παραγωγικών δυνάμεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Σημαίνει ενθάρρυνση της καινοτομίας και επωφελή χρήση της τεχνολογίας. Σημαίνει συνεργασία. Και όλα αυτά η τοπική αυτοδιοίκηση και οι τοπικές κοινωνίες αποδεικνύεται ότι μπορούν να τα υπηρετήσουν αποτελεσματικά στο σύγχρονο, διαρκώς μεταβαλλόμενο κοινωνικό-οικονομικό περιβάλλον, αρκεί να έχουν τα απαραίτητα μέσα στη διάθεσή τους.
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, είναι ευκαιρία αλλά και ανάγκη, να δοθεί στην τοπική αυτοδιοίκηση η δυνατότητα να αναπτύξει αυτό το ρόλο. Γιατί αυτή η εξέλιξη δεν θα αποβεί μόνο σε όφελος των τοπικών κοινωνιών αλλά και της κεντρικής διοίκησης. Η πραγματική αποκέντρωση θα απελευθερώσει δημιουργικές, παραγωγικές δυνάμεις, που θα συνεισφέρουν ουσιαστικά στο στόχο της ανάπτυξης και της ευημερίας των πολιτών. Κι αυτό δεν είναι απλώς ένα όραμα. Είναι ένας απολύτως εφικτός στόχος.

Share